gr.IV

Rozwój psychoruchowy dziecka sześcioletniego w odniesieniu do trzech sfer rozwojowych.

 

Między piątym a szóstym rokiem życia następuje u dzieci skok rozwojowy. U prawidłowo rozwijającego się dziecka w wieku od pięciu i pół do około sześciu i pół roku (różnice indywidualne) dokonują się istotne zmiany rozwojowe we wszystkich sferach.

Rozwój fizyczny. Sześciolatek jest:

Hałaśliwy, żywiołowy, pełen energii, sprawny fizycznie, lubi zabawy ruchowe( może się szybko męczyć), nie boi się ryzyka(kompletnie nie myśli o niebezpieczeństwie), ma czasem problemy z koordynacją ruchową, bardzo interesuje go temat wypadających mleczaków, dobrze rysuje i maluje, biega, skacze, wspina się, wykazuje pełna samodzielność podczas czynności samoobsługowych, często zmienia pozycje, ręka szybko się męczy, nie należy od niego wymagać spokojnego i długotrwałego siedzenia, charakteryzuje się silnym napięciem mięśniowym palców, nadgarstka, zbyt silny nacisk ołówka na papier itp.

Rozwój poznawczy. Sześciolatek :

Jego uwaga jest nietrwała, przerzutna, mimowolna, dobrze zapamiętuje wierszyki, piosenki, prawidłowo komunikuje się z otoczeniem, rozpoznaje i zapamiętuje dźwięki, rozróżnia prawą i lewą stronę, układa puzzle, rozumie pojęcie czasu, podejmuje samodzielnie decyzje, zna dni tygodnia, miesiąca, pory roku, myślenie  na poziomie konkretno – wyobrażeniowym, bawi się w zabawy z podziałem na role, interesuje się przyrodą i jej zjawiskami, swobodnie prowadzi rozmowy, mowa potoczna, często występują rzeczowniki i czasowniki, wyobraźnia odtwórcza silnie związana z doświadczeniami dziecka, dzielą zdania na wyrazy, wyrazy na sylaby, wysłuchują głoski w nagłosie, trudność sprawia  im jeszcze różnicowanie głosek w wygłosie, dzielenie wyrazów na głoski, podczas analizy i syntezy wzrokowej często odwracają elementy asymetryczne, mają trudność w różnicowaniu znaków graficznych o podobnych kształtach.

Rozwój emocjonalno - społeczny. Sześciolatek :

Podlega gwałtownym emocjom – nieadekwatnym do bodźca, uczucia zaczynają nabierać społecznego charakteru (współczucie, wdzięczność), chce być najsilniejszy, najlepszy, najszybszy, najmądrzejszy…, czasem oszukuje, jest bardzo czuły na krytykę, ma problem z przyznaniem się do winy, przyjaźni się głownie z osobami tej samej płci, może mieć kłopot z współdziałaniem z rówieśnikami ze względu na potrzebę rywalizacji i zwyciężania, ma najlepszego przyjaciela, ma trudność z zauważaniem potrzeb innych, chętnie współdziała w grupie, umie podporządkować się regułom i poleceniom słownym, rozwijają się zainteresowania szkolne i poczucie obowiązku, boi się samotności, duchów, burzy, ognia itp., brak kontroli maskowania i tłumienie uczuć – ekspresyjność, impulsywność, labilność emocjonalna i uczuciowa.

Emocje to klucz do pomyślnego i szczęśliwego funkcjonowania dziecka za­równo w domu, przedszkolu, jak i szkole. Napięcie emocjonalne powoduje:

1. Problemy z koncentracją uwagi:

  • dziecko nie słyszy, co do niego mówimy,
  • nie skupia się przez dłuższy czas na określonej czynności,
  • z trudem śledzi instrukcje,
  • łatwo rezygnuje, kiedy pojawi się problem.

2. Problemy z adaptacją społeczną:

  • dziecko często wdaje się w konflikty,
  • z trudem znosi krytykę,
  • z trudem współpracuje z innymi dziećmi,
  • z trudem czeka na swoją kolej,
  • jest skłonne do drwin.

Szkoła a emocje

W szkole sześciolatek powinien umieć poradzić sobie z różnymi sytuacjami, np. dbać o własne rzeczy i przybory szkolne, pamiętać o nich (nie gubić), powinien zapamiętać i wykonać zadania domowe. Od sześciolatka oczekuje się samodziel­ności, wysokiego stopnia kontroli zachowania, umiejętności podporządkowania się nieznanym dotąd regułom, świadomego wysiłku nad doskonaleniem swoich umiejętności. Ocenianie i rywalizacja są stałymi elementami towarzyszącymi edukacji szkolnej. W zakresie procesów społeczno-emocjonalnych sześciolatek w szkole powinien być bardziej samodzielny od sześciolatka

w przedszkolu.

Stabilność emocjonalna dziecka jest ważniejszym elementem gotowości szkolnej niż umiejętność czytania, pisania, liczenia i zapamiętywania.

Nawiązywanie kontaktów społecznych a sprostanie roli ucznia

Relacje z rówieśnikami są niezwykle istotne dla rozwoju dzie­cka. Jeżeli sześciolatek dobrze funkcjonuje w grupie rówieś­niczej, to jest bardzo prawdopodobne, że łatwo odnajdzie się w nowej grupie i poczuje się w niej bezpiecznie. Warto przyj­rzeć się, w jaki sposób bawi się z kolegami:

  • Ø czy chętnie włącza się do zabaw grupowych,
  • Ø czy wyznacza sobie role i zadania,
  • Ø czy współdziała podczas zabawy,
  • Ø czy wyraża swoje zdanie i emocje bez złości i agresji,
  • Ø czy dba o zabawki.

Dziecko dobrze funkcjonuje w grupie, jeśli:

  • Ø szybko odnajduje się w grupie,
  • Ø bierze pod uwagę potrzeby kolegów,
  • Ø adaptuje się w nowym otoczeniu,
  • Ø jest wrażliwe na opinie nauczycieli i innych dorosłych,
  • Ø słucha innych bez przerywania wypowiedzi,
  • Ø przyjmuje komunikat kierowany do grupy jako adreso­wany do siebie.

Dziecko posiada zdolności społeczne, jeżeli w grupie umie zaspokoić własne

potrzeby, życzenia i wyegzekwować swoje prawa. Równocześnie nie zagraża prawom i potrzebom innych dzieci.

Podstawą adekwatnego zachowania społecznego jest sza­cunek do samego siebie. Kiedy dziecko czuje, że inne dzieci je akceptują i lubią, jest pewne siebie, zrelaksowane i może w pełnym zakresie korzystać z własnego potencjału. Dzie­cko rozwinięte emocjonalno-społecznie to takie, które:

  • Ø panuje nad emocjami,
  • Ø chętnie wykonuje zadania,
  • Ø chętnie się uczy,
  • Ø prawidłowo reaguje na pozytywne lub negatywne uwagi,
  • Ø jest wytrwałe, systematyczne i obowiązkowe,
  • Ø utrzymuje porządek, dba o swoje rzeczy,
  • Ø reaguje adekwatnie do sytuacji (bez płaczu, wybuchania złością, agresji, drażliwości, nadwrażliwości, lękliwości i niepewności).

         Osiąganie samodzielności zależy od wieku dziecka. Sześ­ciolatek powinien umieć samodzielnie zjeść, nakryć do sto­łu, sprzątnąć po sobie, ubrać się, zapiąć i odpiąć guziki oraz suwak kurtki, zdjąć sweter przez głowę, zdjąć i włożyć buty, zawiązać sznurówki.

Dziecko szybciej zaadaptuje się w szkole, jeżeli jest samodzielne oraz jest w stanie troszczyć się o swoje potrzeby.

 

Rady dla rodziców i wychowawców dzieci:

  1. Nie utrwalaj i nie nagradzaj zachowań, które świadczą o niedostatecznym rozwoju emocjonalnym 
    Nie reaguj na dąsanie się, napady złości, wymuszanie – nie kupuj dziecku czegoś wbrew sobie, bo wstydzisz się w sklepie jego reakcji na Twoją odmowę, jeśli dziecko skarży się na inne dziecko w szkole, nie pochwalaj tego, ale pomyślcie wspólnie, co można zrobić, by zmienić tę sytuację.
    Często rozmawiaj o uczuciach 
    Zadawaj pytania: Co czujesz? Jak sądzisz, co czuje druga osoba? – młodszemu dziecku zaproponuj, niech narysuje to, co czuje, ucz słów określających stany emocjonalne, mów o swojej radości, złości, smutku.
    Nie myl radzenia sobie z uczuciami z ich wypieraniem przez dzieci 
    Wypieranie to jeden z mechanizmów obronnych pojawiający się w trudnej dla nas sytuacji,  świadczy o nieprawidłowościach, radzenie sobie z uczuciami to umiejętność rozpoznawania uczuć i ich odpowiedniego wyrażania.
    Pamiętaj: emocjom nigdy nie należy zaprzeczać! 
    Akceptuj uczucia, słuchaj bardzo uważnie – zamiast słuchać jednym uchem, akceptuj uczucia słowami: „Mmm, rozumiem, chyba jesteś smutny, to musiało być przykre. Nigdy - nawet w najlepszej wierze – nie mów – nieładnie wyglądasz jak się złościsz, nie bądź smutny, to głupstwo, nie płacz.
    Ucz, jak radzić sobie z porażką  
    Pomóż przeanalizować niepowodzenie, pomyślcie razem, co można zrobić następnym razem, by uniknąć porażki, kto może w tym pomóc, czego dziecko dowiedziało się z popełnionych błędów.
    Ucz słuchania 
    Od najmłodszych lat pokazuj dziecku, co to znaczy aktywne słuchanie, że dobra rozmowa wymaga skupienia, dopytywania, czasu.
    Pokazuj różne punkty widzenia – patrzenie na świat oczami innych jest jedną z cech wysokiej inteligencji emocjonalnej 
    Dobrym ćwiczeniem, na przykład w razie konfliktu między dziećmi, jest pytanie  - co czułbyś i myślał, gdybyś był Jackiem, Asią, a  nie sobą? Czytając bajki, oglądając telewizję, zadawaj pytania: co czuli bohaterowie, skąd dziecko to wie, czy czułby to samo, dlaczego.
    Dziel się swoimi uczuciami 
    Jeśli płaczesz przy dziecku, nigdy nie zaprzeczaj, bojąc się przyznać do łez, gdy dziecko pyta, czy coś się stało, lepiej powiedzieć: tak, jestem smutna, jest mi przykro, zamiast: nic się nie stało; jak najczęściej mów o swoich uczuciach – jestem wesoły, złości mnie to, zawstydziłem się...
    Opisuj zachowanie i jego skutki, oddzielaj sprawcę od czynu 
    Okłamałeś mnie, trudno będzie mi teraz ci zaufać – zamiast zdania – jesteś kłamcą; źle zrobiłeś – zamiast – jesteś głupi.
    Ucz, że niewypowiedziane emocje są źródłem konfliktów 
    Niech dziecko wie, że czasami trudno odkryć czyjeś uczucia i można się pomylić, pokazuj, że nagromadzona złość przeciwko koledze może skończyć się agresją.
  2. Chwal jak najczęściej
    Średnio dziecko słyszy około 50 negatywnych uwag dziennie – „nie rób”, „nie wolno”, „zostaw”, itp., a tylko pięć uwag pozytywnych. Chwalenie ma magiczną moc, bo jest dla dziecka komunikatem, co zrobiło dobrze (co warto powtarzać), najlepiej opisz, za co dziecko zasłużyło na pochwałę (ocena typu: ale jesteś zdolny – ma mniejszą siłę sprawczą).
    Podkreślaj konsekwencje wynikające z dobrego i złego postępowania dziecka, unikaj natomiast stosowania kar. 
    Kiedy dziecko widzi konsekwencje swojego postępowania, łatwiej mu zrozumieć, że to ono kieruje swoim życiem. Jeśli zaś spotyka się tylko z karą, uczy się, że to dorośli kontrolują sytuację.

 

Opracowała:

Maria Plucińska

Jak postępować z dzieckiem nadpobudliwym ?

– wskazówki wychowawcze dla Rodziców.

 

  • Należy przestrzegać uregulowanego trybu życia codziennego – ustalone godziny wstawania rannego, snu (dziecko nadpobudliwe wymaga więcej snu od innych), pory wieczornego układania się do snu, posiłków, zabawy, czasu odrabiania prac domowych.
  • Konieczne jest stopniowe, ale systematyczne wdrażanie dziecka do obowiązków i zajęć domowych z równoczesnym przestrzeganiem potrzeby ukończenia każdej rozpoczętej czynności.
  • Wskazanie jest ograniczenie ilości różnorodnych i szybko zmieniających swą formę zajęć    i czynności dziecka zarówno tych przyjemnych jaki przykrych np. w jednym dniu wycieczka, film, uroczystość rodzinna albo też gwałtowne karcenie dziecka w postaci głośnego krzyku, kary cielesnej przez kilku członków rodziny – mama, tata, babcia. Gorszym jeszcze zjawiskiem jest sytuacja, kiedy np. mama karci dziecko a tata staje w jego obronie bądź odwrotnie.
  • W przypadku niepowodzeń w nauce i nieodpowiednich zachowań się dziecka nie wolno stosować przykrych uwag, ośmieszania, straszenia lecz spokojnie, rzeczowo porozmawiać   z dzieckiem o zaistniałej sytuacji, wspólnie z nim poszukać wyjścia i pomóc mu w przezwyciężaniu trudności. Należy dyskretnie kontrolować wszelkie poczynania dziecka      i w chwilach trudniejszych wkraczać z życzliwą pomocą nie dopuszczając tym samym       do sytuacji krytycznych.
  • Nie hamować nadmiernie ruchliwości dziecka, pozwalać na zaspokojenie potrzeby ruchu, jednak w odpowiedniej formie, w sposób właściwie zorganizowany pod opieką osób dorosłych np. zajęcia sportowe w szkole. Ponadto dziecko winno mieć czas na takie formy ruchu jak: jazda na rowerze, wrotkach, sankach, łyżwach, pływanie.
  • Odrabianie prac domowych winno być stałym obowiązkiem dziecka, podczas którego należy przestrzegać następujących zasad:

a)      Praca domowa powinna być odrabiana w warunkach spokoju i ciszy

b)      Dziecku należy zapewnić stałe miejsce do odrabiania prac domowych

c)      Na biurku, podczas uczenia się powinny być tylko te przedmioty, które są niezbędne    do pracy

d)     W chwilach zmęczenia (osłabienie koncentracji uwagi) dziecko powinno wykonać krótką gimnastykę bądź tez na bardzo krótko należy zająć je innymi czynnościami

e)      Podczas uczenia się należy, tam gdzie jest to potrzebne, wykorzystywać głośne czytanie, co sprzyja koncentracji uwagi

f)       Dziecko powinno pracować samodzielnie – pomoc dorosłych powinna ograniczać się  do sprawdzenia zadań i wskazania możliwości poprawy ewentualnych błędów.

 

  • Bardzo istotne jest częste prowadzenie rozmów z dzieckiem o różnych sytuacjach z życia codziennego np. co się działo w przedszkolu, szkole, na podwórku, akceptowanie pozytywnych zachowań, wyjaśnienie niewłaściwych, odwoływanie się do zdania dziecka np. co Ty o tym sądzisz; a jak Ty byś postąpił; czy tak należało itp.
  • Zachęcać i wdrażać dziecko do czytelnictwa przez wspólne czytanie i omawianie książek. Interesująca książka uczy a równocześnie działa uspokajająco.
  • Rodzice powinni kontrolować czas wolny dziecka i pomagać mu w jego organizowaniu,   tak aby w zajęciach dziecka oprócz zabaw ruchowych na świeżym powietrzu znalazło się miejsce na twórczość artystyczną – malowanie, rysowanie, wycinanie, lepienie z plasteliny oraz zabawy dydaktyczne – układanki, gra w warcaby, szachy.
  • Telewizja nie powinna dziecku zajmować zbyt wiele czasu. Może ono oglądać audycje odpowiednie do swego wieku, które powinny być następnie wspólnie omówione w celu utrwalenia ich treści poznawczych.
  • Niedopuszczalne jest oglądanie przez dziecko filmów przeznaczonych dla dorosłych. Dziecko po obejrzeniu takiego filmu jest podrażnione, przeżywa obejrzane sceny, identyfikuje się z bohaterami często negatywnymi, źle śpi, na drugi dzień jest rozkojarzone.

Całość oddziaływań wychowawczych w stosunku do dziecka nadpobudliwego wymaga     od wszystkich członków rodziny bardzo dużo spokoju, cierpliwości, życzliwości, zrozumienia oraz konsekwencji.

 

Opracowała:

Danuta Chwalisz